Eğer çocuğumuzun ;

* hareketliliğini yaşıtlarıyla karşılaştırdığımızda fark edilecek düzeyde aşırı ise,
* dikkati dış uyaranlarla çok çabuk dağılıyor ve toparlamakta zorlanıyorsa,
* oyuncak, okul araç-gereç, eldiven, atkı, toka gibi benzeri eşyalarını sık sık kaybediyor veya nereye koyduğunu unutuyorsa,
* aklına gelen şeyler hemen olsun istiyor olmadığında diretiyor, inatlaşıyor ve hırçınlaşıyorsa;
* başkalarının sözlerini kesiyor ve sıranın kendisine gelmesini beklemekte zorlanıyorsa,
* en önemlisi bütün bunlar çocuğumuzun bizimle, çevresiyle olan uyumunu bozuyor ve okul hayatında istenmedik başarısızlıklara neden oluyorsa,

mutlaka vakit kaybetmeden bir psikiyatrist veya psikoloğa başvurmalıyız.

Çünkü bu tür davranışlara sahip çocuklarımızda " DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU " dan (DEHB) bahsedebiliriz.

Günümüzde pek çok anne-baba, onların yakın çevreleri bu nitelikteki çocuklar için değişik tanımlamalar kullanır. Nelerdir bunlar ?
" Zeki çocuklar böyle olur büyüyünce geçer,
enerjisi çok bırakın koştursun,
zekası fazla ondan böyle davranıyor,
çok şımartmışsınız,
her dediğini yapmışsınız,
tembel,
yaramaz
...vb.. gibi daha bir çokları."
İşte bu tür düşünceler ve yaklaşımlar ailelerin sorun yaşadıkları çocuklarını uzmanlara götürmelerini geciktirmekte dolayısıyla çocuk ta ailesi de çatışmalar yaşamakta, derin üzüntüler atlatmakta ve yorgun düşmektedirler. Ayrıca normal zeka düzeyine sahip olan bir çok çocuğumuz DEHB nedeniyle gerek okul hayatında gerek sosyal hayatında çeşitli başarısızlıklarla karşılaşıp gerçek potansiyellerini sergileyememektedir.

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU çağın ürettiği bir sorun gibi algılansa da, aslen 1900 yıllarda tanımlanmıştır ve tanımlandığı günden buyana da bir çok araştırmaya konu olmuştur. Önceleri DEHB' na ailelerin çocuklarına karşı olan hatalı tutumlarının sebep olduğu düşünülürken son 30 yıldır yapılmış bilimsel araştırmalar ise DEHB' nun yapısal bir sorun olduğunu ortaya koymuş ek olarakta beyindeki kan akımı- glikoz kullanımındaki bozukluklar üzerinde de durulmuştur. Günümüzde ise DEHB' nun genetik geçmişi üzerinde durulmakta ve bu bağlamda bilimsel araştırmalar devam etmektedir.

DEHB tanısı almış çocukların aileleri ile yapılan görüşmelerin pek çoğunda;
Anne-babalar çocuklarının diğer çocuklardan farklı davranışlar sergilediklerini, onların bebeklik ve erken çocukluk (okul öncesi) döneminde fark ettiklerini belirtmişlerdir. Hangi farklı davranışlar bunlar ? Özellikle okul öncesi dönemde öncelikli olarak ;
aşırı hareketlilik,
huzursuzluk,
sebepsiz ağlamalar,
sağa sola amaçsızca koşturma,
sürekli bir şeyleri dağıtma vb.
gibi olarak dile getirilebilinir.
DEHB tanısı almış çocuklarda okul öncesi dönemde çocuğun hiperaktivitesi ve isteklerini kontrol edememesi öncelikli olarak fark edilirken, okul çağına gelindiğinde sınıfta bulunmaktan sıkılma,
dikkat eksikliği,
kurallara uymama,
okuma-yazmada gecikme,
akademik becerilerde düşüklük
fark edilmeye başlanır.

Ergenlik dönemi çocuklarımızın bilindiği üzere duygusal geçişleri oldukça yoğundur. DEHB tanısı alan ve ergenlik döneminde olan çocuklarımız yaşıtlarına oranla bu dönemlerinde daha çok bocalayabilmekte ve zorluklarla karşılaşabilmektedirler. Bu tanıyı almış ergenlerimiz kolayca öfkelenebilmekte, her şeye ani tepki gösterebilmekte, yeterince düşünmeden karar alıp uygulayabilmektedirler. Bu özellikli düşünce ve davranış sorunları da onlarda KİMLİK KARGAŞASINA yol açabilmektedir.

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU tanısı bundan 50 yıl önceye kadar çocukluk ve ergenlik yıllarına özgü bir bozukluk olarak bilinmekte olmasına karşın yapılan bilimsel araştırmalar ERİŞKİNLİK (yetişkinlik dönemi) döneminde de bu bozukluktan bahsedilebileceğini göstermektedir. Peki ne tür duygu ve davranış belirtileri erişkinlik dönemi DEHB tanısı olarak karşımıza çıkabiliyor ? " Gerginlik, ani öfke patlamaları, yerleşik etkinlikleri sürdürmede zorlanma (uzun süre gazete, dergi, kitap okuyamama, televizyon seyrederken sonuna kadar bir programda kalamama...), sıklıkla eşyalarını koydığu yeri hatırlamakta zorlanma, okuduklarını-günlük işlerini akılda tutamama, konuşulanları unutma, bir işi bitirmeden başka bir işe geçmek..vb.gibi." Araştırmalar gösteriyor ki DEHB tanısı almış çocuklar, % 80 ergenlik döneminde % 30-60 yetişkinlik döneminde bazı belirtileri yaşamaya devam etmektedirler. Kısacası geçmiş yıllarda DEHB sadece çocukluk dönemine özgü bir sorun gibi düşünülürken , ergenlik ve erişkinlik döneminde de kendini gösteren bir sorun olduğu gerçeğini artık anlamalıyız ve önemle bu konunun üzerinde durmalıyız .

YA TEDAVİ !!! ;
DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU olan çocuklarımızda bu soruna ek;
düşük benlik saygısı,
özgüven eksikliği,
karşıt olma-karşı gelme davranım bozuklukları,
depresyon,
kaygı bozukluğu ve
özellikle ciddi öğrenme bozukluklarıyla
karşılaşabilmekteyiz.

Elbette bu durum çocuğumuzun yaşamını daha da bunaltıcı ve zorlaştırıcı bir hale sokabilmektedir. Bu nedenle, DEHB' da doğru-erken tanıyla tedavide oldukça başarılı sonuçlara ulaşabileceğimizi önemseyelim ve unutmayalım ki; onların zaten zor olan yaşamları içerisinde daha rahat nefes alabilmelerini sağlayabilelim. Tedavi sürecinde birden fazla yöntem kullanmak durumunda kalabiliriz.
Nedir bunlar ?
ilaç tedavisi,
anne-baba bilişsel eğitimi,
bireysel-grup terapi tedavileri
(bilişsel davranışçı ve geştalt terapi teknikleri, psikodrama, oyun terapisi...gibi...),
özel eğitim yöntemleri...

Tedavide bazen bir tek yöntem yeterli olabilirken bazen bir kaçını bir arada kullanmak durumunda kalabiliriz. Bunu da belirleyen; Bu tanıyı almış olan çocuk-ergen-erişkin' nin DEHB belirti düzeyi ve şiddetidir. Örneğin 17 yaşında hafif düzeyde dikkat eksikliği olan bir ergende bireysel terapi tedavi yöntemi tek başına yeterli olabilirken, 10 yaşında hiperaktivitesi yoğun, kaygı bozukluğu ve öğrenme güçlüğü olan bir çocuğumuzda; ilaç tedavisi, aile eğitimi, bireysel terapi ve özel eğitim aynı anda gerekebilir.

EVET !!! Şöyle bir toparlayalım.
Bazı aktif çocuklarımızda yaşına uygun fazla hareketlilik gözlemleyebiliriz, fakat bunlar bir amaca yöneliktir, gelişigüzel ve dağınık değildir. Aynı şekilde karışık, bozuk ilişkilerin olduğu ortamlarda bulunan çocuklarımız dikkatini toparlamakta ve sürdürmekte zorlanabilir, başarısızlıklar sergileyebilir. Bu tür aşırı hareketliliği ve dikkat dağınıklığını DEHB gibi yorumlamamak gerekir.

Öyleyse birlikte tekrarlayalım;
Çocuğumuzda neleri gözlemlersek DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU olduğunu düşünebiliriz ;

EĞER; Çocuğumuzun hareketliliği , kendini kontrol etmesinin eksikliği , saldırgan ve hırçın davranışları nedeni ile diğer çocuklar onunla arkadaşlık etmek istemiyorsa , okulda veya yuvada öğretmenleri çocuğumuzun uyumsuzlukları konusunda sıkça bizi uyarıyorsa ,

EĞER; Çocuğumuz ders çalışıyor ama çalıştığını çok çabuk unutuyor buna rağmen bir çok şarkı sözünü, futbolcu ismini, bilgisayar oyunlarını unutmuyorsa, sınavlarda konsantre olamayarak çok kolay soruları yapamazken çok zor soruları yapıyorsa .

EĞER; çocuğumuzu yaşıtlarıyla karşılaştırdığımızda daha fazla hareketli ve kendini kontrol etmesini eksik buluyor, başka anne-babalara göre biz çocuğumuzu kontrol etmekte, ona kurallar öğretmekte ve kendisine zarar gelmesini önlemek de daha çok uğraşıyor, zaman harcıyorsak bu nedenle de güçsüz kalıp ona fiziksel şiddet uyguluyor ve sonra pişman olup ruhsal dengemizde kayıplar yaşıyorsak....

VEEE, bütün bunları çocuğumuzda gözlemliyorsak ne yapmalıyız??? Elbette zamanla geçer, düzelir diye düşünerek vakit kaybetmeden bir uzmana başvurup YÖNLENDİRME ve DESTEK almalıyız.

BİZ UZMANLAR HER ZAMAN SİZLERE ELLERİMİZİ UZATMAYA HAZIRIZ...